Winkelwoonhuis


LocatieKerkstraat 10
TypeWinkelwoonhuis
Onderdeel van
Bouwperiode1901 - 1901
Opdrachtgever
ArchitectBijlard, W.
Datum aanwijzing

Inleiding
Twee winkelhuizen, in 1901 ontworpen door Wilh. Bijlard namens Joh. P. de Man.

Omschrijving
Nummer 12 was gedeeltelijk tegen een bestaand pakhuis aan de Doelensteeg (Oude Doelen) gebouwd.

Het ontwerp van Bijlard verwijst naar de Jugendstil.
Naar de Jugendstil verwijzen de asymmetrie en het veelvormige silhouet.
De Jugendstil-elementen zijn met name de boogvormen, de vorm van de vensters, het gebruik van gekleurde glas-in-lood ramen en het duidelijk zichtbaar maken van de ontlastingsbogen.
Opvallend is dat alle elementen grove, ronde vormen hebben. Er is geen enkele scherpe hoek ontworpen. Grofheid en afronding overheerst in de vormgeving. Dit aspect vertoont verwantschap met het werk van H.P. Berlage (1856-1934) en K.P.C. de Bazel (1869-1923).

In 1902 werd nummer 12 uitgebreid met een drukkerij.
In 1908 werd het café van nummer 10 intern verbouwd. Het pand was toen bereikbaar vanaf de Kerkstraat en de Doelensteeg.
In 1912 werd nummer 12 intern verbouwd.
In 1920 werd nummer 12 verbouwd naar het ontwerp van J.H. Slot. Het bestaande pakhuis aan de Doelensteeg werd bij het winkelhuis getrokken. De winkelpui aan de Kerkstraat werd veranderd. In plaats van in een lijn liggend, werd nu de deur in het midden naar achteren geplaatst met aan weerszijden gebogen etalageramen. Het wonen werd naar de verdieping verplaatst, waar het terras voor de slaapkamer een serre voor de woonkamer werd, en naar het pakhuis.
In 1923 kreeg nummer 10 dezelfde winkelpui als nummer 12. De panden werden toen ook samengevoegd.
In 1936 werd Van Haren in het pand gevestigd. De winkelpuien werden vervangen door één winkelpui. De boogvormen verdwenen en werden vervangen door een rechte pui waarboven de letters Van Haren tegen het gevelvlak werden geplaatst. De ingang kwam in het midden. Op de verdieping verdween het terras van nummer 12.
In 1938 vond er opnieuw een interne verbouwing plaats.
In 1958, 1961 en 1964 werd de winkelpui veranderd.
In 1979 werd het pand ingrijpend verbouwd. De winkelpui werd opnieuw veranderd. Daarnaast werd de open ruimte tussen het winkelhuis en het voormalige pakhuis dichtgebouwd. Een gedeelte van de verdieping werd weggebroken. Van de oorspronkelijke opzet van de plattegrond bleef niet veel over.
In 1983 en 1993 werd nogmaals de winkelpui veranderd.

Oorspronkelijk hadden de twee winkelhuizen een wat grillige plattegrond.
Nummer 10 had weliswaar een smalle rechthoekige plattegrond. De linker zijgevel van nummer 12 liep schuin naar het noord-westen. Door het ontwerpen van open plaatsen tussen het pakhuis en de winkelpanden ontstond een noordzijde met een grillige vorm.
Tegenwoordig zijn het pand en het pakhuis met elkaar verbonden via een volume ter hoogte van de begane grond. Er is een naar achteren en naar de linkerzijde iets uitwaaierende plattegrond ontstaan met een uitgesneden hoek aan de noord-oost zijde.

De opbouw van de twee winkelhuizen was oorspronkelijk als volgt:
Nummer 10
Het voorste volume (zuid) met kelder, begane grond, verdieping en zolderverdieping, afgesloten door een kap, bedekt met rode kruispannen. Het achterste volume (noord) met kelder, begane grond en verdieping, horizontaal afgesloten.
Nummer 12
Het voorste volume (zuid) met kelder, begane grond, eerste- en tweede verdieping, afgesloten door een schilddak bedekt met rode kruispannen en pirons. Het tussenlid, dat even hoog is als het voorste volume van nummer 10, maar langer, en een achterste volume, gelijk aan het achterste volume van nummer 10.
Tegenwoordig is de opbouw als volgt:
Het voorste volume met begane grond, eerste- en tweede verdieping. Een tussenlid ter hoogte van de begane grond en een volume (noord) met begane grond en verdieping, afgesloten door een zadeldak. (opnieuw opgetrokken voormalig pakhuis, Oude Doelen 7).

De voorgevel (zuid) aan de Kerkstraat is ter hoogte van de begane grond bekleed geweest met hardstenen platen. Tussen de winkelpui en de vensters op de verdieping is de gevel bekleed met platen. De rest van de gevel is gepleisterd. De bestaande winkelpui ter hoogte van de begane grond is in monumentaal opzicht van ondergeschikte betekenis.

Op de verdieping is links (nummer 12) een groot rondboogvenster geplaatst. Het raam is door middel van stijl- en regelwerk ingedeeld in een breed middenraam en twee smallere zijramen en bovenlichten met gekleurde glas-in-lood ramen.
De grote ontlastingsboog met sluitsteen en tussenstenen met siermotief is zichtbaar in het pleisterwerk.
Aan weerszijden is een klein venster geplaatst ter hoogte van de ramen van het grote rondboogvenster. De kleine vensters hebben een gepleisterde vensterbank en lateien, uitgesneden in het pleisterwerk.
Op de scheiding van nummer 10 en 12 is de regenpijp aangebracht met de oorspronkelijke vergaarbak.
Rechts (nummer 10) bevindt zich op de verdieping een schuifvenster met rondboogvormig bovenlicht met roedenverdeling en gekleurde glas-in-lood ramen.

Klik op een foto
voor een vergroting.



ID: GMH0017