Grondgebonden Woning Woningbouwcomplex


LocatieEemnesserweg ev
TypeGrondgebonden Woning Woningbouwcomplex
Onderdeel vanHet 2e, 3e en 4e complex van de woningbouwvereniging Sint Joseph
Bouwperiode1921 - 1921
Opdrachtgever
ArchitectAndriessen, N.
Datum aanwijzing

Inleiding
De woningen van het 2e Complex van de in 1912 opgerichte Bouwvereeniging Sint Jozeph (later Sint Joseph) zijn gebouwd in 1921. De 55 woningen, een winkel en een winkelhuis zijn verdeeld over de 13 blokken A, D, G, H (2x), L, M, N, O (2x), P, T en U. Ze zijn ontworpen door Nic. Andriessen, die van 1921 tot 1940 de "huisarchitect" van Sint Jozeph was. Het complex bestaat uit blokken arbeiderswoningen van uiteenlopende lengte alsmede enkele dubbele woningen. De winkels zijn opgenomen in de blokken N en P.
De 13 blokken bevatten eengezinswoningen van het type A (9 woningen in de blokken T, G, U en M), type B (33 woningen in de blokken D, H, L, O en U), type C (2 woningen in Blok A), type D (2 woningen in Blok P), type E (1 winkel in Blok P), type F (1 winkel in Blok A) type G (7 woningen in de blokken M en T), type H (2 woningen in Blok N) en type J (1 winkelwoning in Blok N). De blokken in het ten noorden van het 3e en het 4e Complex gesitueerde 2e Complex is gebouwd in een expressionistische, aan de Amsterdamse School verwante Interbellumstijl.

Omschrijving
De 13 blokken van het 2e Complex staan onregelmatige verspreid over 4 straten met de Wattstraat centraal in het complex. Omdat de straten en de blokken niet haaks op elkaar staan of evenwijdig aan elkaar lopen geeft het stratenplan een wat slordig totaalbeeld, dat echter ook als levendig kan worden bestempeld. De woningblokken van het complex hebben een variabele lengte en een gevarieerde vormgeving en detaillering. De blokken hebben ten opzichte van elkaar verspringende rooilijnen en staan met één en twee bouwlagen onder met opnieuw verbeterde Hollandse pannen gedekte zadeldaken met en zonder knik, mansardedaken, schilddaken en gebroken zadeldaken, die zowel evenwijdig aan de straat als dwars op de straat staan.

Het 2e Complex kan worden verdeeld in twee groepen woningblokken. De ene groep met de blokken M, G, T, U en L wordt gekenmerkt door gepleisterde geveltoppen en kappen met gebroken dakschilden, waarin dakramen zijn opgenomen. De andere groep met de blokken A, D, P, H, N en O wordt gekenmerkt door puntgevels met decoratieve uitmetselingen in de geveltop en dakschilden die aan de onderkant zijn geknikt en rechthoekige dakkapellen bevatten. Een groot aantal dakschilden is geknikt aan de onderkant. De uitkragende dakgoten liggen op afgeschuinde en afgeronde houten klampen. De blokken zijn voorzien van korte schoorstenen op de nok. Op enkele van de blokken zijn deze schoorstenen overhoeks geplaatst.

Aan enkele kopgevels is een hoge schoorsteen opgetrokken. De verspringende gevels zijn boven een met rollaag afgedekt trasraam van gesinterde klinkers voornamelijk opgetrokken in schone baksteen en bevatten recht gesloten*, tussen rollagen staande vensters en eveneens onder rollagen geplaatste deuren met bovenlicht. De ramen waren oorspronkelijk voorzien van een roedenverdeling. Onder de vensters is het trasraam hoger opgemetseld tot tegen de onderdorpels.

Een aantal kopgevels is voorzien van uitgemetselde schoorstenen, die tevens fungeren als tuit en als sterk verticaal accent ten opzichte van het horizontale karakter van de meeste blokken. Deze kopgevels en enkele hoger opgaande gevelpartijen hebben gepleisterde geveltoppen, die sterk contrasteren met de donkere baksteen. Andere geveltoppen worden verlevendigd door decoratief metselwerk en vlechtingen. Enkele binnenhoeken worden tussen de hoger opgaande geveldelen geaccentueerd door uitgemetselde schoorstenen. Andere gevelhoeken verjongen zich en een aantal gevelpartijen wordt beëindigd door uitgemetselde randen. Een groot aantal van de op de straat gerichte gevels zijn voorzien van een verjonging. Een aantal entrees van eindwoningen bevindt zich in blokvormige, aangebouwde ingangsportalen die detoneren met de kenmerken van de oorspronkelijke volumes.

Extra nadruk is gelegd op de hoeken van de hoekblokken. De blokken op de hoek Eemnesserweg/Jan van der Heijdenstraat en Voltastraat/Jan van der Heijdenstraat hebben een overhoekse middenpartij met een hoger opgaand ingangsrisaliet. De eveneens risalerende hoekwoningen staan onder dwarskappen en hebben geveltoppen met een visgraatmotief in het metselwerk. Het hoog opgaande hoekpand aan de Voltastraat/Wattstraat is in de geveltop voorzien van vlechtingen. De woningblokken met ondiepe voortuintjes hebben erfscheidingen in de vorm van muurtjes van gesinterde baksteen, die zijn afgedekt met een rollaag.
De winkelhuizen zijn opgenomen in de hoekblokken aan de Voltastraat/Wattstraat en
de J. van der Heijdenstraat/Voltastraat.

*In het complex wijkt in de bouwtekeningen één rondboogdeur in de achtergevel van blok
P af van de verder recht gesloten gevelopeningen

Blok U.
Eemnesserweg 142-152
Dit blok bevat zes woningen, waarvan de middelste 4 van het type B en de 2 terug staande eindwoningen van het type A zijn. Het symmetrische blok staat onder een complexe, uit mansarde- en gebroken zadeldaken samengestelde kap met dakvensters in de steile, onderste delen van de dakschilden. Blok M is een symmetrisch opgezet blok met 6 woningen van het type G en 2 terug staande eindwoningen van het type A. In de hoeken tussen hoger opgaande gevelpartijen aan weerszijden van het hoofdvolume en de terugstaande eindwoningen staan hoge, uitgemetselde schoorstenen. In de hoeken bevinden zich tuintjes die worden omheind door een lage, twee maal geknikte tuinmuur van gesinterde baksteen, die zijn doorgetrokken vanuit het trasraam. De eindwoningen en de brede gevel van het hoofdvolume zijn voorzien van zich verjongende gevels. De topgevels van de eindwoningen en die in het midden van de voorgevel staan voor een dwarskap. Tegen de eindwoningen zijn blokvormige ingangsportalen gebouwd die detoneren met de kenmerken van het oorspronkelijke volume De toppen van de topgevels zijn boven een uitgemetselde rand ingevuld met een pleisterlaag. De topgevels van de eindwoningen worden doorsneden door een uitgemetselde schoorsteen.

Blok L.
Eemnesserweg 154-164
Dit blok bevat zes woningen, waarvan 5 van het type B zijn en de terug gerooide eindwoning (nr. 154) het type A vertegenwoordigt. Blok L is uitwendig vergelijkbaar met Blok M, maar zonder de terug staande linker eindwoning.
Het blok staat onder gebroken zadeldaken met dakvensters in de steile, onderste delen van de dakschilden. Tussen de hoger opgaande gevelpartijen aan weerszijden van het hoofdvolume en de terugstaande eindwoning staat een hoge, uitgemetselde schoorstenen. In deze hoek bevindt zich een tuintje dat wordt omheind door een lage, twee maal geknikte tuinmuur van gesinterde baksteen, dat is doorgetrokken vanuit het trasraam. De voor een dwarskap staande kopgevel van deze eindwoning en de voorgevel van het blok verjongen zich. Tegen de eindwoning is een blokvormig ingangsportaal gebouwd dat detoneert met de kenmerken van het oorspronkelijke volume. De toppen van de vier topgevels zijn boven een uitgemetselde rand ingevuld met een pleisterlaag. De kopgevels van de eindwoningen worden grotendeels doorsneden door een uitgemetselde schoorsteen.

Blok A.
Eemnesserweg 166, Jan van der Heijdenstraat 102-104
Dit blok met de overhoekse middenpartij overhoeks op de hoek van de Eemnesserweg en de Jan van der Heydenstraat gesitueerde blokje bevat twee woningen van het type C en één woning van het type F. Het vanuit een symmetrisch grondplan opgetrokken blok,
met hoeken die in een hoek van 90 of 45° op elkaar staan. De beide topgevels zijn op de
Eemnesserweg, respectievelijk de Jan van der Heijdenstraat gericht. Deze puntgevels zijn in
de top voorzien van een breed zolderraam en worden verlevendigd door decoratieve
uitmetselingen. De overhoekse middenpartij is voor een deel hoger opgaand en heeft een
breed verdiepingsvenster en een door terracotta tegels verfraaide bovenkant. Voor
dit geveldeel ligt een voortuintje met een lage tuinmuur van gesinterde baksteen.
De schoorstenen op de nok van het dakdeel boven de centrale gevelpartij zijn overhoeks
geplaatst.

Blok D.
Jan van der Heijdenstraat 106-120
In Blok D zijn 8 woningen van het type B opgenomen. Het lange, onder zadeldaken staande blok heeft een symmetrische opzet met twee risalerende, onder dwarskappen staande eindwoningen. De voorgevels van de risalieten zijn zich verjongende puntgevels, die in de top worden verlevendigd door decoratieve uitmetselingen. De voordeuren staan onder bovenlichten met driedelig raam. Op de nokken van de zadeldaken staan overhoeks geplaatste schoorstenen.

Blok P.
Jan van der Heijdenstraat
122/Voltastraat 115-117
Dit overhoeks op de hoek van de Voltastraat en de Jan van der Heydenstraat gesitueerde, onder zadeldaken staand blokje bevat twee woningen van het type D en één winkelwoning van het type E. Het vanuit een symmetrisch grondplan opgetrokken blok, met hoeken die in een hoek van 90 of 45° op elkaar staan, heeft topgevels die op de Eemnesserweg, respectievelijk de Jan van der Heydenstraat zijn gericht. Deze puntgevels zijn in de top voorzien van een drietal zoldervensters en worden verlevendigd door decoratieve uitmetselingen. De wit geschilderde voorgevel heeft een overhoekse middenpartij waarin de winkel is opgenomen. Deze middenpartij is voor een deel hoger opgaand en heeft een door terracotta tegels verlevendigde bovenkant. Oorspronkelijk met voortuintjes aan weerszijden van het centraal in het blok geplaatste winkelgedeelte en gemetselde bergingen die met een tuinmuur zijn verbonden met de achterhoeken van het blok.

Blok H1.
Voltastraat 111-113
Blok H1 betreft een klein blok met twee woningen van het type B. Dit kleine, symmetrische blok staat onder een schilddak en is identiek aan het blok H aan de Wattstraat. Het dubbele woonhuis met een zich verjongende voorgevel heeft een iets hoger opgaande middenpartij onder een zadeldakvormige dwarskap. In het dakschild boven beide zijgevels staan hoge schoorstenen, die zijn opgetrokken vanuit de gevels en aan beide zijden worden geflankeerd door een dakkapel. De top is voorzien van twee zoldervensters en wordt verlevendigd door decoratieve uitmetselingen. Het blok heeft ondiepe voortuintjes met tuinmuurtjes van gesinterde baksteen. Links van de woning met huisnummer 111 staat een gemetseld schuurtje met plat dak uit de bouwtijd van het blok.

Blok N.
Voltastraat 107-109, Wattstraat 17
Dit op de hoek van de Voltastraat en de Wattstraat gesitueerde blok bevat 2 woningen van het type H en een winkelwoning van het type J. Het uit drie, onder zadeldaken volumes samengestelde blok heeft een hoger opgaand centraal volume, waarin zich de winkel bevindt. Dit centrale volume heeft zich verjongende topgevels met twee grote etalagevensters boven een doorgetrokken rollaag, alsmede vlechtingen en een smal zolderlicht in de oostelijke geveltop. De gevel bevat bovendien een beschadigde stichtingssteen met de datum 30 juli 1921. De oostelijke geveltop wordt in tweeën gedeeld door een uitgemetselde schoorsteen, die tevens als tuit fungeert. De lagere, terug gerooide volumes aan weerszijden hebben een kopgevel die eveneens voor een groot deel in het midden in tweeën wordt gedeeld door een uitgemetselde schoorsteen, die aan de gevel een verticaal accent geeft en uitloopt in een tuit. De gevel aan de Voltastraat is symmetrisch ingedeeld met een hoger opgaande middenpartij met een venster met bovenlichten aan weerszijden van een deur. De voorgevels van de lagere volumes staan achter ondiepe voortuintjes met tuinmuren van gesinterde baksteen als erfscheiding.

Blok H2.
Wattstraat 13-15
Blok H2 betreft een klein blok met twee woningen van het type B. Dit kleine symmetrische blok staat onder een schilddak en is identiek aan het blok H aan de Voltastraat. Het dubbele woonhuis met zich verjongende voorgevel heeft een iets hoger opgaande middenpartij onder een zadeldakvormige dwarskap. In het dakschild boven beide zijgevels staan hoge schoorstenen, die zijn opgetrokken vanuit de gevels en aan beide zijden worden geflankeerd door een dakkapel. De top is voorzien van twee zoldervensters en wordt verlevendigd door decoratieve uitmetselingen. Het blok heeft ondiepe voortuintjes met tuinmuurtjes van gesinterde baksteen.

Blok O.
Wattstraat 1-11
Dit symmetrische blok met 6 woningen van het type B is identiek aan het er tegenover staande blok. Het blok heeft een onder schilddak staand hoofdvolume. Op de nok van deze kap staan twee overhoekse schoorstenen. Het blok heeft in het midden een hoog opgaande gevelpartij met een platte beëindiging en aan weerszijden een topgevel voor een zadeldakvormige dwarskap. De geveltoppen zijn verlevendigd door middel van decoratieve uitmetselingen. De kopse zijden van het blok zijn voorzien van hoge, vanuit de gevels opgetrokken schoorstenen. Het blok heeft voortuintjes met tuinmuurtjes van gesinterde baksteen.

Blok O.
Wattstraat 2-12
Dit symmetrische blok met 6 woningen van het type B is identiek aan het er tegenover staande blok. Dit symmetrische blok met 6 woningen van het type B is identiek aan het er tegenoverstaande blok.
Het blok heeft een onder schilddak staand hoofdvolume. Op de nok van deze kap staan twee overhoekse schoorstenen. Het blok heeft in het midden een hoog opgaande gevelpartij met een platte beëindiging en aan weerszijden een topgevel voor een zadeldakvormige dwarskap. De geveltoppen zijn verlevendigd door middel van decoratieve uitmetselingen. De kopse zijden van het blok zijn voorzien van hoge, vanuit de gevels opgetrokken schoorstenen.
Het blok heeft voortuintjes met tuinmuurtjes van gesinterde baksteen.

Blok M.
Voltastraat 91-105
Blok M is een symmetrisch opgezet blok met 6 woningen van het type G en 2 terug staande eindwoningen van het type A. Het blok staat onder gebroken zadeldaken met dakvensters in de steile, onderste delen van de dakschilden. In de hoeken tussen hoger opgaande gevelpartijen aan weerszijden van het hoofdvolume en de terugstaande eindwoningen staan hoge, uitgemetselde schoorstenen. In de hoeken bevinden zich tuintjes die worden omheind door een lage, twee maal geknikte tuinmuur van gesinterde baksteen, die zijn doorgetrokken vanuit het trasraam. De eindwoningen en de buitenste woningen van het hoofdvolume zijn voorzien van zich aan één of beide zijden verjongende topgevels voor een dwarskap. Tegen de eindwoningen zijn blokvormige ingangsportalen gebouwd die detoneren met de kenmerken van het oorspronkelijke volume De geveltoppen zijn boven een uitgemetselde rand ingevuld met een pleisterlaag. De topgevels van de eindwoningen worden doorsneden door eenuitgemetselde schoorsteen.

Blok G.
Voltastraat 87-89
Blok G is een klein, onder gebroken zadeldakstaand, symmetrisch opgezet blok met 2 woningen van het type A. Het blok staat onder een gebroken zadeldak met dakvensters in de steile, onderste delen van de dakschilden. De zich verjongende topgevel wordt doorsneden door een uitgemetselde schoorsteen en is voorzien van een gepleisterde geveltop. Tevens staat aan weerszijden van de schoorsteen een smalle lichtspleet in de gevel. De voortuintjes liggen achter een gemeenschappelijke, twee maal geknikte tuinmuur van gesinterde baksteen.
De entrees bevinden zich in blokvormige, aangebouwde ingangsportalen die detoneren met de kenmerken van het oorspronkelijke volume.

Blok T.
Voltastraat 81-85
In Blok T zijn 2 woningen van het type A en 1 woning van het type G opgenomen. Het blok staat onder gebroken zadeldaken met dakvensters in de steile, onderste delen van de dakschilden. In de hoek tussen hoger opgaande gevelpartijen tussen het hoofdvolume en de terugstaande eindwoning (nr. 85) staat een hoge, uitgemetselde schoorsteen. In deze hoek bevindt zich een tuintje dat wordt omheind door een lage tuinmuur van gesinterde baksteen, die is doorgetrokken vanuit het trasraam. Het onder gebroken zadeldaken staande blok is voorzien van drie zich verjongende topgevels voor een dwarskap.
Tegen de eindwoningen zijn blokvormige ingangsportalen gebouwd die detoneren met de kenmerken van het oorspronkelijke volume De drie geveltoppen zijn boven een uitgemetselde rand ingevuld met een pleisterlaag. De topgevels van beide eindwoningen worden verticaal doorsneden door een uitgemetselde schoorsteen.

Waardering
Het 2e Complex van de Bouwvereniging Sint Jozeph (later Sint Joseph) is van algemeen
belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische, de stedenbouwkundige en de ensemblewaarde, alsmede vanwege de gaafheid.
Het complex heeft cultuurhistorische en sociaal-historische waarde als een karakteristieke uitdrukking van een typologische ontwikkeling in de woningbouw voor de volkshuisvesting in het Interbellum.
Het complex is van architectuurhistorisch belang vanwege de kwaliteit van het ontwerp, vanwege de voor de bouwtijd kenmerkende hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering en als een bijzonder werk uit het oeuvre van een voor Hilversum belangrijk architect.
Het complex heeft ensemblewaarde en stedenbouwkundige waarde vanwege de sterke architectonische en stedenbouwkundige samenhang tussen de samenstellende onderdelen en vanwege de stedenbouwkundige relatie met de overige door St. Joseph en de door het Gemeentelijke Woonbedrijf gebouwde woningcomplexen in de 'Energiebuurt'.
Het complex is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van de stedenbouwkundige opzet en van het exterieur der samenstellende onderdelen.

Klik op een foto
voor een vergroting.



ID: GMH1391