Sigarenfabriek


LocatieSigarenfabriek Larenseweg 38
TypeSigarenfabriek
Onderdeel van
Bouwperiode1909 - 1909
Opdrachtgever
ArchitectBakker, B.H.
Datum aanwijzing24-6-2008

Inleiding
Dit voormalige fabriekscomplex is gesitueerd in een deel van Hilversum dat bekend is als de Energiebuurt/Geuzenwegbuurt. In 1886 werd op deze locatie aan de Laarderweg (de huidige Larenseweg) een sigarenfabriek gebouwd voor Anthonie Schröder. In 1904 werd de fabriek overgenomen door de firma Van Oenen en Manssen, die de fabriek in 1904, 1906 en 1909 lieten uitbreiden door de Hilversumse architect B.H. Bakker. In 1909 werd een groot deel van de sigarenfabriek door brand verwoest. Nog in hetzelfde jaar werd in opdracht van Van Oenen en Manssen begonnen met de herbouw van de fabriek, ook naar ontwerp van B.H. Bakker. In hetzelfde jaar verrees ook de bijbehorende, eveneens door Bakker ontworpen dubbele villa. Bakker was vervolgens verantwoordelijk voor de uitbreidingen van het fabrieksgebouw in 1914 en 1915 en de bouw van een tabakspakhuis in 1920. In de jaren '30 produceerde de sigarenfabriek van de N.V. Van Oenen en Manssen onder meer de sigaren van het merk Prins Maurits. In 1949 werd de productie van sigaren door Van Oenen en Manssen verplaats naar het Brabantse Bergeyk. In 1950 vond in de voormalige fabrieksgebouwen een technisch centrum onderdak.
Een deel van de oorspronkelijke sigarenfabriek uit 1886, het van sheddaken voorziene deel uit 1909, alsmede de uitbreidingen van 1914 en 1915 aan de Ampèrelaan zijn uitwendig voor een belangrijk deel in oorspronkelijke staat bewaard gebleven. De aanbouwen en toevoegingen op het achterterrein uit de jaren '50 en '60 komen voor bescherming niet in aanmerking.

Omschrijving
Het fabriekscomplex is samengesteld uit meerdere, sterk van elkaar verschillende volumes met uiteenlopende bouwjaren.
Het oudste onderdeel van het complex is het pand Larenseweg 38b. Dit ten opzichte van de straat ver terug staande pand van de eerste bouwfase uit 1886 is opgetrokken in licht blauw geschilderde, gepleisterde baksteen en staat onder zadeldak. De naar de straat gekeerde puntgevel bevat getoogde gevelopeningen en is voorzien van een serre met afgesnoten hoeken en een plat dak met geprofileerde daklijst. Rechts van de serre bevindt zich één venster. De verdieping is symmetrisch ingedeeld met in het midden een stel onder bovenlicht openslaande deuren, die op het plat van de serre uitkomen. Aan weerszijden hiervan staat een venster met T-raam. Boven deze vensters zijn eenvoudige cartouches in de gevel opgenomen, waarop de oorspronkelijke functie van het pand stond vermeld.
Links van dit pand bevindt zich een gevel van de herbouwde fabriek uit 1909. Dit fabrieksgebouw is opgetrokken in schone baksteen en is voorzien van sheddaken, die voor een deel zijn voorzien van glas en voor deel van rode kruispannen. De gevels bevatten recht gesloten en getoogde gevelopeningen. De vensters staan, evenals de in 1914 en 1915 toegevoegde uitbreidingen boven lekdorpels van baksteen. De op de Larenseweg gerichte gevel van deze herbouw bestaat uit drie asymmetrische topgevels met een met zink beklede tuit als bekroning. De op de Ampèrestraat gerichte gevel staat voor een deel achter een in 1914 gerealiseerde uitbreiding van de fabriek. Deze uitbreiding is een door een rollaag geleed, rechthoekig volume met twee bouwlagen onder plat dak. Het bevat getoogde vensters met een nieuwe invulling in de onderste bouwlaag en grote, recht gesloten vensters met roedenverdeling in de stalen ramen op de verdieping. Deze is waarschijnlijk in 1950 gewijzigd bij de functieverandering van het complex in dat jaar. Links van deze aanbouw staat een hoog en smal volume dat deel uitmaakte van de bouw uit 1909. In dit bouwdeel is op de gewijzigde begane de hoofdentree opgenomen. De eerste en de tweede verdieping bevatten beide een reeks van vijf smalle traplichten met stalen ramen die onder een stalen latei en een rollaag staan. Deze gevelpartij wordt decoratief beëindigd door een tussen hoger opgaande, rechthoekige penanten liggende lijst met terug springende velden, muizentandfries en ezelsrug.
De brede linker gevelpartij maakt deel uit van het in 1915 gebouwde volume. Het in schone baksteen opgetrokken bouwdeel staat met drie bouwlagen onder een plat dak en bevat voornamelijk getoogde vensters met nieuwe ramen onder een segmentboog met uitgemetselde rand. De twee grote recht gesloten vensters op de tweede verdieping bevatten stalen ramen met een roedenverdieping. Deze vensters zijn waarschijnlijk het gevolg van de functiewijziging van het gebouw in 1950.
De zuidoostelijke kopgevel van dit volume is geknikt en is eveneens voorzien van getoogde vensters met een nieuwe invulling.
Ook in de crème-wit geschilderde achtergevel van dit gebouw staan getoogde vensters.
De achterzijde van de voormalige sigarenfabriek is in de loop van de tijd diverse malen uitgebreid met lage aanbouwen, die voor een eventuele bescherming van geen of ondergeschikt belang zijn.

Waardering
De voormalige sigarenfabriek is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde, de architectuurhistorische waarde, de ensemblewaarde en de gaafheid.
De voormalige sigarenfabriek is van cultuurhistorisch belang vanwege de bijzondere oorspronkelijke functie van het fabriekscomplex, als een overblijfsel van een inmiddels uit Hilversum verdwenen industrietak en als een bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkelingen in de bouw van bedrijfspanden aan het eind van de 19e en het begin van de 20e eeuw.
De voormalige sigarenfabriek is van architectuurhistorisch belang vanwege de karakteristieke, op de oorspronkelijke functie gerichte vormgeving en vanwege de voor de bouwtijden kenmerkende hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering.
De voormalige sigarenfabriek heeft ensemblewaarde vanwege de sterke architectonische en functionele samenhang tussen de samenstellende onderdelen, vanwege de beeldbepalende aanwezigheid in de Energiebuurt/Geuzenwegbuurt en vanwege de directe relatie met de dubbele villa.
De voormalige sigarenfabriek is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de gaafheid van het exterieur van de betreffende gebouwen.

Klik op een foto
voor een vergroting.











ID: GMH0932